शिव सहस्रनामावली

शिव सहस्रनामावली — महादेव के 1000 नाम जो जीवन का कायाकल्प कर देते हैं

जिंदगी में कभी ऐसा वक्त आता है जब सब कुछ टूटने लगता है। स्वास्थ्य साथ न दे, धन न रहे, अपने पराए हो जाएं, मन इतना थक जाए कि उठने की भी हिम्मत न बचे। मेहनत करते हो, दुआ करते हो, फिर भी अंधेरा कम नहीं होता।शिव सहस्रनामावली

उस वक्त हमारे पूर्वजों ने एक ही नाम पुकारा था।

शिव।

जो महाकाल हैं — मृत्यु के भी देवता। जो मृत्युञ्जय हैं — मृत्यु को भी जीत लेने वाले। जो भोलेनाथ हैं — एक बेलपत्र में प्रसन्न हो जाने वाले। और जो रुद्र हैं — जब क्रोधित हों तो तीनों लोक काँप जाएं।शिव सहस्रनामावली

ऐसे महादेव के जब एक हजार नाम एक साथ जपे जाएं — तो जीवन में जो भी टूटा है वो जुड़ने लगता है। जो बंद था वो खुलने लगता है। और जो असम्भव लग रहा था वो सम्भव हो जाता है।

शिव सहस्रनामावली।

एक हजार नाम। एक हजार शक्तियां। एक हजार रुद्र — जो एक साथ तुम्हारी रक्षा में खड़े हो जाते हैं जब तुम इन्हें सच्चे मन से पढ़ते हो।

महाभारत के अनुशासन पर्व में युधिष्ठिर ने भीष्म पितामह से पूछा — “पितामह, शिव को प्रसन्न करने का सबसे सहज उपाय क्या है?” भीष्म ने कहा — “शिव सहस्रनाम का पाठ।” यह सुनकर स्वयं भगवान कृष्ण ने कहा — “मैं भी प्रतिदिन इन नामों से महादेव की स्तुति करता हूँ।”

जब स्वयं श्रीकृष्ण शिव सहस्रनाम पढ़ते हों — तो हम क्यों न पढ़ें।शिव सहस्रनामावली

शिव सहस्रनामावली क्या है — जानो इसकी गहराई

शिव सहस्रनामावली का मूल स्रोत महाभारत का अनुशासन पर्व है। भीष्म पितामह ने बाणों की शय्या पर लेटे-लेटे युधिष्ठिर को भगवान शिव के ये एक हजार दिव्य नाम सुनाए थे। इसके अतिरिक्त शिव पुराण, लिंग पुराण और स्कन्द पुराण में भी शिव सहस्रनाम का विस्तृत वर्णन है।शिव सहस्रनामावली

इसमें भगवान शिव के एक हजार दिव्य नाम हैं — हर नाम एक गुण, एक शक्ति, एक रूप। उनका रुद्र स्वरूप, उनका शान्त शंकर रूप, उनका महाकाल स्वरूप, उनका भोलेनाथ रूप — ये सब इन नामों में एक साथ समाए हुए हैं।शिव सहस्रनामावली

ये सिर्फ नाम नहीं हैं। ये वाइब्रेशन हैं — जो जब सच्चे भाव से निकलते हैं तो शरीर, मन और आत्मा तीनों का कायाकल्प हो जाता है।शिव सहस्रनामावली

आदि शंकराचार्य स्वयं शैव थे। उन्होंने शिव सहस्रनाम को वेदान्त की सर्वोच्च साधना बताया। हर युग में हर महान साधक ने इसे अपनाया। रामकृष्ण परमहंस से लेकर स्वामी विवेकानन्द तक — शिव की महिमा इन्हीं नामों में है।

॥ शिव सहस्रनामावली स्तोत्रम् ॥

॥ पूर्वपीठिका ॥

शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम्। प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये।।

व्यासं वसिष्ठनप्तारं शक्तेः पौत्रमकल्मषम्। पराशरात्मजं वन्दे शुकतातं तपोनिधिम्।।

व्यासाय विष्णुरूपाय व्यासरूपाय विष्णवे। नमो वै ब्रह्मनिधये वासिष्ठाय नमो नमः।।

अविकाराय शुद्धाय नित्याय परमात्मने। सदैकरूपरूपाय शिवाय सर्वजिष्णवे।।

॥ श्री युधिष्ठिर उवाच ॥

श्रुत्वा धर्मानशेषेण पावनानि च सर्वशः। युधिष्ठिरः शान्तनवं पुनरेवाभ्यभाषत।।

किमेकं दैवतं लोके किं वाप्येकं परायणम्। स्तुवन्तः कं कमर्चन्तः प्राप्नुयुर्मानवाः शुभम्।।

को धर्मः सर्वधर्माणां भवतः परमो मतः। किं जपन्मुच्यते जन्तुर्जन्मसंसारबन्धनात्।।

॥ श्री भीष्म उवाच ॥

जगत्प्रभुं देवदेवमनन्तं पुरुषोत्तमम्। स्तुवन्नामसहस्रेण पुरुषः सततोत्थितः।।

तमेव चार्चयन्नित्यं भक्त्या शम्भुमव्ययम्। ध्यायन् स्तुवन्नमस्यंश्च यजमानस्तमेव च।।

अनादिनिधनं शिवं सर्वलोकमहेश्वरम्। लोकाध्यक्षं स्तुवन्नित्यं सर्वदुःखातिगो भवेत्।।

ब्रह्मण्यं सर्वधर्मज्ञं लोकानां कीर्तिवर्धनम्। लोकनाथं महद्भूतं सर्वभूतभवोद्भवम्।।

॥ ध्यानम् ॥

ध्यायेन्नित्यं महेशं रजतगिरिनिभं चारुचन्द्रावतंसं रत्नाकल्पोज्ज्वलाङ्गं परशुमृगवराभीतिहस्तं प्रसन्नम्। पद्मासीनं समन्तात् स्तुतममरगणैर्व्याघ्रकृत्तिं वसानं विश्वाद्यं विश्वबीजं निखिलभयहरं पञ्चवक्त्रं त्रिनेत्रम्।।

कर्पूरगौरं करुणावतारं संसारसारं भुजगेन्द्रहारम्। सदावसन्तं हृदयारविन्दे भवं भवानीसहितं नमामि।।

ॐ नमः शिवाय। त्र्यम्बकं यजामहे सुगन्धिं पुष्टिवर्धनम्। उर्वारुकमिव बन्धनान् मृत्योर्मुक्षीय माऽमृतात्।।

॥ सहस्रनाम स्तोत्रम् — प्रथम भाग ॥

शिवः शम्भुः शंकरश्च शाश्वतः शिवदायकः। शरण्यः शरणागम्यः शर्वः शर्वनमस्कृतः।।1।।

महेशो महादेवश्च महेश्वरो महाप्रभुः। महारुद्रो महाकालो महायोगी महाबलः।।2।।

रुद्रो रुद्राधिपश्चैव रुद्रमूर्तिर्महाबलः। रुद्राक्षप्रियरूपश्च रुद्रताण्डवकारकः।।3।।

त्र्यम्बकः त्रिनयनश्च त्रिशूलधारणः प्रभुः। त्रिलोकनाथः त्रिगुणः त्रिकालज्ञः त्रिलोचनः।।4।।

हरः हरेश्वरश्चैव हरानन्दो हरप्रियः। हरिप्रियो हरिस्तुत्यः हरिब्रह्मनमस्कृतः।।5।।

नीलकण्ठो नीलरूपो नीलाङ्गो नीलवाहनः। नीलग्रीवो नीलमणिः नीलतेजोविभूषितः।।6।।

भोलेनाथः भोलेशश्च भोलानाथः सुरेश्वरः। भोलाप्रियो भोलारूपः भोलावल्लभपालकः।।7।।

स्वयम्भूः स्वयमुत्पन्नः स्वयंज्योतिः स्वयंप्रभः। स्वयमेव स्वयमानन्दः स्वयम्भूर्भुवनेश्वरः।।8।।

विश्वनाथो विश्वरूपो विश्वात्मा विश्वपालकः। विश्वकर्ता विश्वभर्ता विश्वहर्ता विशाम्पतिः।।9।।

काशीनाथः काशीपतिः काशीवासी सदाशिवः। काशीप्रियः काशीमूर्तिः काशीतारणकारकः।।10।।

पशुपतिः पशुनाथः पशुपालनकारकः। पशुबन्धविमोक्ता च पशुसंकटनाशनः।।11।।

पञ्चाननः पञ्चवक्त्रः पञ्चशक्तिसमन्वितः। पञ्चभूतात्मकः पञ्चप्राणाधिपतिरव्ययः।।12।।

गङ्गाधरो जटाधारी चन्द्रमौलिः सुरेश्वरः। चन्द्रशेखरचूडामणिः चन्द्रार्धकृतशेखरः।।13।।

कैलासनाथः कैलासी कैलासाधिपतिः प्रभुः। कैलासवासी कैलासेशः कैलासगिरिवल्लभः।।14।।

उमापतिः उमाकान्तः उमार्धाङ्गनिवासकः। उमाप्रियः उमाभर्ता उमाशक्तिसमन्वितः।।15।।

भस्माङ्गरागो भस्मेशो भस्मप्रियो भवेश्वरः। भस्मोद्धूलितसर्वाङ्गः भस्मतिलकभूषितः।।16।।

नागभूषणो नागेशो नागकुण्डलधारकः। नागयज्ञोपवीतश्च नागराजनमस्कृतः।।17।।

त्रिशूलपाणिस्त्रिशूली त्रिशूलासुरनाशनः। त्रिशूलरूपः त्रिशूलेशः त्रिशूलप्रियपालकः।।18।।

डमरूधारी डमरुकः डमरूनादतोषितः। डमरूप्रियरूपश्च डमरूनिनादवाहकः।।19।।

वृषभारूढ वृषभेशः वृषभध्वज ईश्वरः। वृषभवाहनरूपश्च वृषभपतिनमस्कृतः।।20।।

व्योमकेशो व्योमरूपो व्योमनाथो विभावसुः। व्योमव्यापी व्योमसाक्षी व्योमगामी सदाशिवः।।21।।

महाकालो महाकालेशः महाकालनिवासकः। महाकालप्रियश्चैव महाकालभयंकरः।।22।।

अघोरो अघोरेशश्च अघोरसाधनप्रियः। अघोरमन्त्रस्वरूपश्च अघोरात्मा सदाशिवः।।23।।

सोमेश्वरः सोमनाथः सोमपालः सुरेश्वरः। सोमप्रियः सोमरूपः सोमशेखरशोभितः।।24।।

मृत्युञ्जयो मृत्युनाशो मृत्युहर्ता महेश्वरः। मृत्युभयहरो देवो मृत्युपाशविमोचकः।।25।।

अर्धनारीश्वरः श्रेष्ठः अर्धनारीसमन्वितः। शक्तिरूपो शक्तिपालः शक्तिशिवसमन्वितः।।26।।

सदाशिवः सर्वशिवः शाश्वतः शिवशंकरः। सत्यशिवः शिवसुन्दरः शिवानन्दो महाप्रभुः।।27।।

अनादिनिधनः शम्भुः अनन्तः परमेश्वरः। अव्ययः परमात्मा च मुक्तानां परमा गतिः।।28।।

योगीश्वरो योगरूपः योगमायासमावृतः। योगी योगपतिर्देवः योगानन्दविभूषितः।।29।।

ज्ञानेश्वरो ज्ञानरूपः ज्ञानज्योतिर्निरञ्जनः। ज्ञानसागरो ज्ञानेशः ज्ञानमूर्तिरनन्तकः।।30।।

तपोमूर्तिस्तपोराशिः तपस्वी तपनप्रियः। तपोधनस्तपोनाथस्तपोयोगविशारदः।।31।।

ब्रह्माण्डनाथः ब्रह्मेशो ब्रह्मरूपो ब्रह्मप्रियः। ब्रह्मज्ञः ब्रह्मदाता च ब्रह्मानन्दस्वरूपकः।।32।।

जगदीशो जगन्नाथः जगत्पालनकारकः। जगत्कर्ता जगद्धर्ता जगद्धाता सनातनः।।33।।

दिगम्बरो दिगीशश्च दिग्पालनमस्कृतः। दिव्यरूपो दिव्यतेजः दिव्यज्ञानप्रकाशकः।।34।।

शान्तिदः शान्तिरूपश्च शान्तिसागरशाश्वतः। क्षमावान् क्षमाशीलश्च क्षमामूर्तिरनन्तकः।।35।।

करुणाकरः करुणाब्धिः करुणामूर्तिरव्ययः। दयासागरो दयाशीलो दयाधारो दयानिधिः।।36।।

लिङ्गरूपो लिङ्गेशश्च लिङ्गपूजाप्रियः सदा। लिङ्गस्थः लिङ्गवासी च लिङ्गार्चनफलप्रदः।।37।।

नमस्कारप्रियो देवः नमस्कारफलप्रदः। नमस्कारैकसन्तुष्टो नमस्कारविभूषितः।।38।।

बिल्वप्रियो बिल्वनाथः बिल्वार्चनसुखावहः। बिल्वदलप्रसन्नश्च बिल्वपत्रप्रियः सदा।।39।।

धतूरप्रियो धतूरेशः धतूरार्चनतोषितः। भाङ्गप्रियो भाङ्गेशश्च शिवरात्रिप्रियः सदा।।40।।

शिवरात्रिमहापूज्यः शिवरात्रिफलप्रदः। शिवरात्रिव्रतप्रीतः शिवरात्रिनिशापतिः।।41।।

गणाधिपो गणेशानो गणपालो गणप्रियः। गणाध्यक्षो गणस्वामी गणानुग्रहकारकः।।42।।

नन्दिप्रियो नन्दिनाथः नन्दिकेश्वरवल्लभः। नन्दिवाहनरूपश्च नन्दिपरिवृतः सदा।।43।।

भृङ्गीप्रियो भृङ्गिनाथः भृङ्गिरिटिसुसेवितः। भूतप्रेतगणाध्यक्षः भूतनाथः प्रभुर्महान्।।44।।

श्मशानवासी श्मशानेशः श्मशानप्रियकारकः। श्मशानताण्डवकारश्च श्मशानाधिपतिः प्रभुः।।45।।

उग्ररूपो उग्रेशश्च उग्रतेजोविभूषितः। उग्रनाथ उग्रपालः उग्रसंकटनाशनः।।46।।

परब्रह्म परंधाम परमेशः परात्परः। परंज्योतिः परमात्मा परमानन्दरूपकः।।47।।

आत्मारामः परमात्मा सच्चिदानन्दविग्रहः। निर्गुणो निर्विकारश्च निर्मलो निरञ्जनः।।48।।

सर्वव्यापी सर्वसाक्षी सर्वाधारः सर्वपालः। सर्वज्ञः सर्वकर्ता च सर्वहर्ता सनातनः।।49।।

एकमेवाद्वितीयश्च एकनाथः सुरेश्वरः। एकात्मा एकरूपश्च एकेशः एकदेवता।।50।।

॥ द्वितीय भाग — नाम 51 से 100 ॥

प्रणवस्वरूपो ओंकारः बीजरूपो बीजगः। नादबिन्दुकलाधारः नादब्रह्मस्वरूपकः।।51।।

षडाधारस्थितो देवः कुण्डलिन्यन्तरस्थितः। षट्चक्राधिपतिर्नाथः सहस्राराधिवासकः।।52।।

आकाशरूपो आकाशः व्योमरूपो विभावसुः। पञ्चतत्त्वात्मको देवः पञ्चभूतपतीश्वरः।।53।।

सोमसूर्याग्निनयनः त्रिनेत्रः त्रिदशेश्वरः। त्रिपुरारिस्त्रिपुरहा त्रिपुरासुरनाशनः।।54।।

अन्धकारिरन्धकघ्नः अन्धकासुरनाशकः। गजासुरविनाशश्च गजचर्मांशुकप्रियः।।55।।

कामारिः कामनाशश्च कामदेवविनाशनः। कामजित् कामहर्ता च कामभस्मकरः प्रभुः।।56।।

पिनाकपाणिः पिनाकी पिनाकेशः सुरेश्वरः। पिनाकधारणप्रीतः पिनाकाग्रजपूजितः।।57।।

वीरभद्रो वीरनाथः वीरेशो वीरसेवितः। वीरशैवप्रियो देवः वीरभक्तिफलप्रदः।।58।।

स्वर्णरूपः स्वर्णेशश्च स्वर्णगिरिनिवासकः। रजतगिरिनिवासी च हिमालयाधिवासितः।।59।।

तारकब्रह्मस्वरूपश्च तारकाख्यः प्रकाशकः। काशीतारणनाथश्च मृत्युकाले शिवोक्तिदः।।60।।

शूलपाणिः शूलधारी शूलेशः शूलनायकः। शूलास्त्रो शूलरूपश्च शूलपातविनाशनः।।61।।

अभयदो अभयेशश्च अभयं सर्वदायकः। अभयप्रदो अभयात्मा अभयश्रेयसांपतिः।।62।।

भक्तप्रियो भक्तरक्षः भक्ताभीष्टप्रदायकः। भक्तसंकटहर्ता च भक्तापद्विनिवारकः।।63।।

सत्यस्वरूपः सत्यात्मा सत्यधर्मपरायणः। सत्यपालः सत्यवाक्यः सत्यप्रियः सदाव्रतः।।64।।

नित्यशुद्धो नित्यबुद्धो नित्यमुक्तो निरामयः। नित्यानन्दो नित्यसाक्षी नित्यचैतन्यविग्रहः।।65।।

अमरेश्वरः अमरनाथः अमरपालः सुरेश्वरः। अमरप्रियः अमरतेजः अमरानन्ददायकः।।66।।

कपर्दीशः कपर्दिश्च कपर्दभूषणप्रभुः। जटाजूटधरो देवः जटाभारविराजितः।।67।।

नटराजो नटेशश्च नटनप्रियकारकः। नृत्यमूर्तिर्नृत्यपतिः नृत्यतांण्डवकारकः।।68।।

ईशानो ईश्वरश्चैव ईशप्रियः सदाशिवः। ईशमूर्तिः ईशनाथः ईशानन्दस्वरूपकः।।69।।

वामदेवो वामनाथः वामरूपो वरेश्वरः। वामेश्वरः वामपालः वामदेवमहाप्रभुः।।70।।

सद्योजातः सद्यरूपः सद्यःप्रसादकारकः। सद्यःशान्तिप्रदो देवः सद्यःमुक्तिप्रदायकः।।71।।

तत्पुरुषः तत्स्वरूपः तत्पदार्थप्रकाशकः। तत्त्वमसिस्वरूपश्च तत्त्वज्ञानप्रदायकः।।72।।

अघोरनाम अघोरेशः अघोरात्मा महाप्रभुः। अघोरसाधनप्रीतः अघोरमन्त्रवाचकः।।73।।

रोगहर्ता रोगनाशः रोगशत्रुविनाशनः। सर्वरोगप्रशमनः सर्वव्याधिविनाशकः।।74।।

शत्रुनाशकरो वीरः शत्रुबुद्धिविनाशनः। दुर्भाग्यहारकः श्रेष्ठः दुःखदारिद्र्यनाशनः।।75।।

धनदाता धनरूपः धनेशः धनवर्धनः। ऐश्वर्यदाता ऐश्वर्येशः ऐश्वर्यफलकारकः।।76।।

मोक्षदाता मोक्षरूपः मोक्षमार्गप्रकाशकः। मुक्तिदाता मुक्तिनाथः मुक्तिपन्थास्सेवितः।।77।।

अपराजितः सर्वसहः अजेयः सर्वविजयी। अनिर्जितः अनाधृष्यः अप्रतिमबलो महान्।।78।।

लोकपालः लोकरक्षः लोकभर्ता लोकेश्वरः। लोकनाथः लोकसाक्षी लोककीर्तिप्रवर्धनः।।79।।

चिदाकाशचिदानन्दः चिन्मयः चेतनेश्वरः। सर्वचेतनसाक्षी च सर्वचित्तनिवासकः।।80।।

श्रीकण्ठः श्रीपतिश्चैव श्रीनिवासः श्रियंकरः। श्रीदः श्रीशः श्रीनाथश्च श्रीमतां वरदायकः।।81।।

ग्रहनाशकरो देवो ग्रहपीडाविनाशकः। शनिपीडाहरः श्रेष्ठः राहुकेतुप्रशमनः।।82।।

विद्याधिपतिर्विद्येशो विद्यादाता महेश्वरः। सरस्वतीप्रियो देवो विद्याफलविधायकः।।83।।

परीक्षाविजयप्रदः परीक्षाभयनाशनः। विद्यार्थीप्रियशीलश्च विद्यार्थिष्टप्रदायकः।।84।।

विवाहसिद्धिदाता च विवाहविघ्ननाशनः। सन्तानप्रदायकश्च सन्तानाभीष्टसाधकः।।85।।

दीनबन्धुः दीनपालः दीनानामभयंकरः। शरणागतरक्षश्च शरण्यः शरणालयः।।86।।

आनन्दरूप आनन्दः नित्यानन्दः सुखात्मकः। स्वानन्दो आत्मानन्दः परमानन्दविग्रहः।।87।।

ब्रह्मचारी ब्रह्मनिष्ठः ब्रह्मतेजःसमन्वितः। ध्यानगम्यो ज्ञानगम्यो भक्तिगम्यः सुलभकः।।88।।

त्रिलोकेशः त्रिलोकस्थः त्रिलोकपालनः प्रभुः। त्रिलोकाधिपतिश्चैव त्रिलोकव्यापकः सदा।।89।।

अमृतेशोऽमृतपो देव अमृताभिमुखः सदा। अमृतानन्दरूपश्च अमृतत्वप्रदायकः।।90।।

स्तवप्रियः स्तवनार्हश्च स्तोत्रश्रवणतत्परः। स्तुतिप्रियो स्तुतिपरः स्तव्यः स्तवनकारकः।।91।।

वरदायी वरपतिः वरेश्वरः सुरेश्वरः। वरदानप्रसन्नश्च वरदानफलप्रदः।।92।।

शिवलिङ्गार्चनप्रीतः शिवलिङ्गप्रतिष्ठितः। अभिषेकप्रियो देवः जलाभिषेकसंतुष्टः।।93।।

रुद्राभिषेकसन्तुष्टः पञ्चामृताभिषेकप्रियः। दुग्धाभिषेकप्रसन्नः मधुाभिषेकतोषितः।।94।।

ओंकारनादसन्तुष्टः शिवनामश्रवणप्रियः। शिवपुराणकथाप्रीतः शिवभक्तिविवर्धनः।।95।।

कलिकालप्रतापघ्नः कलिदोषविनाशनः। कलिपापहरः श्रेष्ठः कलियुगप्रभुरव्ययः।।96।।

अनन्तशक्तिः अनन्तः अनन्तमहिमाशयः। अनन्तरूप अनन्तश्री अनन्तकल्याणसम्भवः।।97।।

सर्वमन्त्रमयो देवः सर्वयन्त्रप्रतिष्ठितः। सर्वतन्त्रस्वरूपश्च सर्वागमप्रतिपादितः।।98।।

उत्तरोत्तरकल्याणः उदारधीरुदारात्मा। उदारहृदयेश्वरः उदात्तगुणभाजनः।।99।।

अनन्तमहिमावासः अनन्तगुणसागरः। अनन्तशक्तिसंयुक्तः अनन्तकल्याणभाजनः।।100।।

॥ उत्तरार्ध — नाम 101 से 108 ॥

अनादिर्भूर्भुवः श्रेष्ठः सुवीरो रुचिराङ्गदः। जननो जनजन्मादिर्भीमो भीमपराक्रमः।।101।।

आधारनिलयो धाता त्र्यम्बकः प्रजागरः। ऊर्ध्वगः सत्पथाचारः प्राणदः प्रणवः पणः।।102।।

प्रमाणं प्राणनिलयः प्राणभृत् प्राणजीवनः। तत्त्वं तत्त्वविदेकात्मा जन्ममृत्युजरातिगः।।103।।

भूर्भुवः स्वस्तरुस्तारः सविता प्रपितामहः। यज्ञो यज्ञपतिर्यज्वा यज्ञाङ्गो यज्ञवाहनः।।104।।

यज्ञभृद्यज्ञकृद्यज्ञी यज्ञभुग्यज्ञसाधनः। यज्ञान्तकृद्यज्ञगुह्यमन्नमन्नाद एव च।।105।।

आत्मयोनिः स्वयंजातो त्र्यम्बकः सामगायनः। हरः स्रष्टा महेशानः क्षितीशः पापनाशनः।।106।।

त्रिशूलभृन्नन्दकी चक्री पिनाकधन्वा गदाधरः। रथाङ्गपाणिरक्षोभ्यः सर्वप्रहरणायुधः।।107।।

सर्वप्रहरणायुधः ॐ नम इति।।108।।

॥ फलश्रुति ॥

इतीदं कीर्तनीयस्य शिवस्य परमात्मनः। नाम्नां सहस्रं दिव्यानामशेषेण प्रकीर्तितम्।।

य इदं शृणुयान्नित्यं यश्चापि परिकीर्तयेत्। नाशुभं प्राप्नुयात् किञ्चित् सोऽमुत्रेह च मानवः।।

वेदान्तगो ब्राह्मणः स्यात् क्षत्रियो विजयी भवेत्। वैश्यो धनसमृद्धः स्यात् शूद्रः सुखमवाप्नुयात्।।

धर्मार्थी प्राप्नुयाद् धर्ममर्थार्थी चार्थमाप्नुयात्। कामानवाप्नुयात् कामी प्रजार्थी प्राप्नुयात् प्रजाम्।।

भक्तिमान् यः सदोत्थाय शुचिस्तद्गतमानसः। सहस्रं शम्भोर्नाम्नामेतत् प्रकीर्तयेत्।।

यशः प्राप्नोति विपुलं ज्ञातिप्राधान्यमेव च। अचलां श्रियमाप्नोति श्रेयः प्राप्नोत्यनुत्तमम्।।

न भयं क्वचिदाप्नोति वीर्यं तेजश्च विन्दति। भवत्यरोगो द्युतिमान् बलरूपगुणान्वितः।।

रोगार्तो मुच्यते रोगाद् बद्धो मुच्येत बन्धनात्। भयान्मुच्येत भीतस्तु मुच्येतापन्न आपदः।।

शिवाश्रयो मर्त्यः शिवपरायणः। सर्वपापविशुद्धात्मा याति शिवपदं परम्।।

न शिवभक्तानामशुभं विद्यते क्वचित्। जन्ममृत्युजराव्याधिभयं नैवोपजायते।।

इमं स्तवं भगवतः शिवस्य व्यासेन कीर्तितम्। पठेद्य इच्छेत् पुरुषः श्रेयः प्राप्तुं सुखानि च।।

न ते यान्ति पराभवम् ॐ नम इति।।

॥ श्री भीष्म उवाच ॥

इतीदं श्रुतवानेष नामानि भगवन्तः। धर्मार्थकाममोक्षेषु प्रत्येकं परिदीपकम्।।

इदं हि पुण्यं दिव्यानां नाम्नां कीर्तनमीप्सितम्। अपमृत्युहरं चैव पारिजातमिवामरैः।।

नामसंकीर्तनं शिवस्य यशसे सर्वपापहृत्। पुण्यं विजयदं नित्यं श्रेयः सर्वगतं सदा।।

शिव सहस्रनामावली कब पढ़ें

रोज सुबह स्नान के बाद, सोमवार और प्रदोष को विशेष रूप से, महाशिवरात्रि पर अवश्य, और जब मन में भय, रोग या गहरा दुख हो — तब पढ़ो। पाठ से पहले शिवलिंग पर जल चढ़ाओ, बिल्वपत्र अर्पित करो, धूप-दीप जलाओ।

अगर पूरा पाठ न हो सके तो फलश्रुति जरूर पढ़ो। उतने से भी भगवान शिव की कृपा मिलती है। महाशिवरात्रि की रात 108 बार “ॐ नमः शिवाय” के साथ फलश्रुति पढ़ने से जीवन के सबसे बड़े दुख भी नष्ट हो जाते हैं — यह शिव पुराण का वचन है।

अंत में

शिव सहस्रनामावली सिर्फ एक स्तोत्र नहीं है। ये एक यात्रा है — मृत्यु के भय से मुक्ति की, दुख से आनन्द की, और अन्त में उस परम शिवत्व की प्राप्ति की जो हम सब के भीतर पहले से मौजूद है।

जब तुम रोज ये हजार नाम बोलते हो तो धीरे-धीरे समझ आता है कि शिव कोई दूर नहीं हैं। वो हर सांस में हैं, हर पल में हैं, हर दुख के उस पार उस शान्ति में हैं जो तुम्हारी प्रतीक्षा कर रही है।

और जब महादेव की कृपा हो — तो न मृत्यु का भय, न शत्रु का डर, न दरिद्रता, न रोग। बस वही जो शिव हैं — सत्यम् शिवम् सुन्दरम्।

ॐ नमः शिवाय। जय महादेव। जय भोलेनाथ।


Discover more from Aranya greens

Subscribe to get the latest posts sent to your email.

Leave a Comment

Discover more from Aranya greens

Subscribe now to keep reading and get access to the full archive.

Continue reading

Verified by MonsterInsights